Có thể xảy ra ‘biệt kích Trung Quốc bắt sống tổng thống Đài Loan?’

Trúc Phương/Người Việt

Vụ Tổng Thống Donald Trump thực hiện chiến dịch quân sự chớp nhoáng bắt giữ Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro đang trở thành một tiền lệ nguy hiểm. Giờ đây, Trung Quốc có thể áp dụng “cẩm nang” tương tự để bắt sống Tổng Thống Đài Loan Lại Thanh Đức mà chẳng ai có thể làm gì. Về lý thuyết, Bắc Kinh hoàn toàn có quyền làm điều đó, vì ít nhất trên danh nghĩa, Đài Loan là một tỉnh của Trung Quốc…

Chuyện hoang đường hay là nguy cơ hiển hiện?

Chỉ vài giờ sau khi tin tức về vụ bắt vợ chồng Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro lan rộng, mạng xã hội Trung Quốc, đặc biệt Weibo, bùng nổ cuộc thảo luận sôi nổi với hàng trăm triệu lượt xem. Trong làn sóng bình luận, một ý tưởng lặp đi lặp lại: Nếu Mỹ làm được với Venezuela, tại sao Trung Quốc không thể làm tương tự với Đài Loan?

Không ít tài khoản kêu gọi Bắc Kinh “học theo mô hình Mỹ,” bằng cách tiến hành một cuộc đột kích chớp nhoáng, bắt sống Tổng Thống Đài Loan Lại Thanh Đức, đặt thế giới vào sự đã rồi. Một số bình luận thậm chí nói, khi Mỹ coi thường luật pháp quốc tế, Trung Quốc không có lý do gì tiếp tục “giữ kẽ.” Những phát biểu này, dù mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa cực đoan và không phản ánh chính sách chính thức, vẫn cho thấy một điều quan trọng rằng tiền lệ Venezuela đã được diễn giải ở Trung Quốc như một minh chứng rằng luật chơi quốc tế có thể bị bẻ cong nếu kẻ mạnh bất chấp.

Về mặt chính thức, Trung Quốc phản đối gay gắt hành động của Mỹ. Bộ Ngoại Giao Trung Quốc yêu cầu Washington trả tự do cho Nicolás Maduro. Chủ Tịch Tập Cận Bình lên án “chủ nghĩa bắt nạt đơn phương” và nhấn mạnh vai trò của luật pháp quốc tế. Đằng sau những tuyên bố “làm màu” là một thực tế phức tạp hơn. Bắc Kinh từ lâu coi Đài Loan là “vấn đề nội bộ,” không thuộc phạm trù luật pháp quốc tế. Theo cách nhìn này, mọi so sánh giữa Venezuela – một quốc gia có chủ quyền; và Đài Loan – mà Trung Quốc coi là một tỉnh ly khai, đều “không phù hợp.”

Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Mark Warner, phó chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện, đặt câu hỏi: “Nếu Mỹ khẳng định quyền sử dụng lực lượng quân sự để xâm lược và bắt giữ các nhà lãnh đạo nước ngoài mà họ cáo buộc có hành vi phạm tội, điều gì ngăn cản Trung Quốc tuyên bố quyền lực tương tự đối với giới lãnh đạo Đài Loan?” Mối lo ngại trên không phân biệt đảng phái. Dân Biểu Cộng Hòa Don Bacon (Nebraska) – một cựu binh Không Quân – cảnh báo rằng Trung Quốc có thể “biện minh cho việc xâm lược Đài Loan” bằng cách viện dẫn vụ bắt cóc Maduro (“The Real Reason Why Trump’s Venezuela Strike Should Scare Taiwan”/Time).

Hal Brands, giáo sư Trường Nghiên Cứu Quốc Tế Cao Cấp Johns Hopkins và là cựu viên chức Bộ Quốc phòng Mỹ, nói thêm: “Nếu người ta đang hướng tới một thế giới nơi các cường quốc có thể sử dụng vũ lực và quyền lực một cách tàn nhẫn trong khu vực lân cận của họ… thì tiền lệ đó không hoàn toàn là một điều xấu từ góc nhìn Trung Quốc. Nó phù hợp với cách mà Bắc Kinh, cuối cùng, cũng muốn hành xử ở những nơi như Biển Đông hay eo biển Đài Loan” (“China studying U.S. strike for lessons and opportunities, analysts”/The Washington Post).

Tại Đài Bắc, phản ứng trước vụ Venezuela mang nhiều sắc thái. Một số ý kiến cho rằng chiến dịch bắt sống Nicolás Maduro chứng minh năng lực quân sự vượt trội của Mỹ, từ đó củng cố niềm tin rằng Mỹ đủ sức răn đe Trung Quốc. Tuy nhiên, song song ý nghĩ đó là một nỗi lo sâu sắc hơn. Đó là mức độ tin cậy đối với sự bảo trợ của Mỹ. Câu hỏi đặt ra cho Đài Loan là, nếu một quốc gia như Venezuela được Trung Quốc chống lưng vẫn có thể bị Mỹ “bắt cóc” trong chớp mắt thì điều gì bảo đảm rằng Mỹ sẵn sàng hy sinh lợi ích lớn hơn để bảo vệ Đài Loan khi khủng hoảng nổ ra?

Sự lo ngại này càng tăng khi nhìn vào cách Donald Trump nhìn nhận khái niệm đồng minh. Với Trump, an ninh không phải là giá trị đạo đức mà là một giao dịch. Ông công khai yêu cầu Đài Loan “trả tiền” cho sự bảo vệ của Mỹ, thậm chí nhấn mạnh Đài Bắc phải chi 10% GDP cho quốc phòng, chủ yếu để mua vũ khí Mỹ. Còn nữa, điều khiến nhiều chuyên gia an ninh Đài Loan lo ngại là Mỹ có thể sa lầy ở Venezuela. Nếu Mỹ bị cuốn vào một vũng lầy mới ở Mỹ Latin, nguồn lực quân sự và chính trị dành cho Châu Á-Thái Bình Dương sẽ bị phân tán.

Một số nhà phân tích Trung Quốc cũng nhìn thấy điều đó. Giáo Sư Mei Yang thuộc Hương Cảng Trung Văn Đại Học (Chinese University of Hong Kong) tại Thâm Quyến lập luận rằng Mỹ “không có khả năng can thiệp quá mức vào các vấn đề Đông Á như vấn đề Đài Loan” một khi Washington tập trung vào việc tái khẳng định bá quyền ở Tây Bán Cầu.

Cơ hội cho Trung Quốc?

Trở lại với khả năng Bắc Kinh thực hiện cuộc đột kích chớp nhoáng bắt Tổng Thống Lại Thanh Đức – điều mà giới chuyên gia chính trị Trung Quốc lẫn giới học giả Mỹ đang bác bỏ. Với bối cảnh chính trị thế giới hỗn loạn như đang thấy và cách hành xử “bố già” của Mỹ, việc Bắc Kinh có thể áp dụng tương tự là điều không hẳn hoang đường. Nhiều năm qua, Bắc Kinh đã tốn không biết bao nhiêu tiền của chỉ để một ngày có thể thu tóm Đài Loan bằng quân sự. Giờ đây, học theo “cẩm nang Venezuela,” Trung Quốc có thể hoàn thành “nghiệp lớn” mà không tốn một viên đạn.

Tình báo Trung Quốc luôn nhan nhản ở Đài Loan. Mọi sinh hoạt của người đứng đầu Đài Loan đều dễ dàng thu thập. Trong thực tế, Đài Loan đã nhiều lần bắt được gián điệp Trung Quốc. Người của Trung Quốc thậm chí được cài cắm sâu trong nội bộ chính trường Đài Loan. Tháng Chín, 2025, một tòa án Đài Loan đã kết án một cựu trợ lý tổng thống tội làm gián điệp cho Trung Quốc, cùng ba người khác. Một trong những nhân vật này – Hoàng Thủ Vinh (Huang Chu-jung) – từng là nhân viên trong văn phòng của cựu Ngoại Trưởng Ngô Chiêu Tiếp (Joseph Wu – hiện là chánh an ninh quốc gia).

Bị xử 10 năm tù, Hoàng Thủ Vinh can tội móc nối một nhân viên Bộ Ngoại Giao đánh cắp thông tin của Ngoại Trưởng Ngô Chiêu Tiếp rồi tuồn cho Bắc Kinh. Đổi lại, Hoàng Thủ Vinh được Bắc Kinh trả gần năm triệu Đài tệ ($163,172).

Trong vụ trên, còn có Khâu Thế Nguyên (Chiu Shih-yuan) – nguyên phó giám đốc Tổ Chức Dân Chủ Đài Loan thuộc đảng đương quyền Dân Tiến (bị xử sáu năm hai tháng tù); và Ngô Thượng Vũ (Wu Shang-yu) – nguyên cố vấn Văn Phòng Tổng Thống (bị xử bốn năm tù) (“Four former DPP aides sentenced for espionage”/Taipei Times).

Năm 2024, Cơ Quan An Ninh Quốc Gia Đài Loan cho biết có đến 64 người bị truy tố tội làm gián điệp cho Trung Quốc – so với 44 vụ từ năm 2013 đến 2019. Một trong những vụ gây chấn động là trường hợp một cựu đại tá không quân, bị kết án 20 năm tù vào năm 2023, can tội điều hành một mạng gián điệp quân sự cho Trung Quốc.

Với hệ thống gián điệp Trung Quốc nhan nhản, nguy cơ lãnh đạo Đài Loan bị bắt cóc không là chuyện “không thể xảy ra.” Từ thời Tổng Thống Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen), một đơn vị đặc biệt tinh nhuệ bảo vệ tổng thống đã được thành lập. Đơn vị này đặc trách bảo vệ toàn bộ Bác Ái Đặc Khu (Bo’ai Special Zone) – khu vực hạn chế đặc biệt nằm ở quận Trung Chính, Đài Bắc.

Bác Ái Đặc Khu – mệnh danh “trái tim chính trị của Đài Bắc” – nằm dưới sự kiểm soát quân sự nghiêm ngặt theo Luật An Ninh Quốc Gia. Biệt đội bảo vệ tổng thống được giao nhiệm vụ “chống xâm nhập” và “chống ám sát.” Họ được huấn luyện để xử lý bất kỳ trường hợp khẩn cấp nào trong tình huống kẻ thù bất ngờ thực hiện chiến dịch loại bỏ hoặc vô hiệu hóa tổng thống, từ một cuộc đột kích nhảy dù cho đến một vụ phóng xe đâm thẳng vào đoàn xe tổng thống…

“Tái ông thất mã”

Không chỉ bảo vệ tổng thống, người Đài Loan cũng ý thức rõ mức độ nguy hiểm thường trực nhắm vào những chính trị gia có khuynh hướng chống Hoa Lục. Trong các cuộc bầu cử, ứng cử viên tổng thống và phó tổng thống luôn được bảo vệ bởi Cơ Quan An Ninh Quốc Gia (NSB). Hồi Lại Thanh Đức tranh cử, NSB thành lập Đơn Vị Bảo Vệ An Ninh số 8 với 220 sĩ quan được đào tạo bài bản, gồm ba đội thường trực và một đội dự bị, chuyên bảo vệ các ứng cử viên.

Về một góc độ nào đó, vụ can thiệp táo bạo của Mỹ vào Venezuela có thể giáng một đòn nghiêm trọng vào ảnh hưởng của Trung Quốc tại Mỹ Latin. Có thể hiểu được mức độ cay cú của Bắc Kinh khi đột nhiên trở thành tay chơi yếu thế ở một nơi mà suốt một thập niên qua đã trở thành một phần sân nhà của họ. Tuy nhiên, “tái ông thất mã,” chưa biết đâu là “họa,” đâu là “phúc.”

Khi Mỹ hành động theo logic “kẻ mạnh làm luật,” họ vô tình hợp thức hóa một thế giới chia theo vùng ảnh hưởng – điều mà Trung Quốc từ lâu vẫn bị phương Tây chỉ trích. Nếu Mỹ có “học thuyết Donroe” – cách nói của Trump khi nhắc đến học thuyết Monroe – để kiểm soát Tây Bán Cầu thì Trung Quốc hoàn toàn có cớ và “có lý” để áp dụng lý lẽ tương tự ở Châu Á-Thái Bình Dương.

Những biến cố kinh thiên động địa, xảy ra ngoài khuôn khổ luật chơi quy ước thông thường, thường được những kẻ “máu me” giang hồ học lẫn nhau rất nhanh. Bất luận có xảy ra hay không, ít nhất việc bắt cóc lãnh đạo Đài Loan đang thật sự là một “cám dỗ” vô cùng hấp dẫn.

Theo bạn, có hay không có nguy cơ Bắc Kinh bắt sống TT Lại Thanh Đức? Và phản ứng của Mỹ sẽ ra sao? Cho comment bên dưới 👇 👇